آرتروز زانو چیست؟
Osteoarthritis یا همان آرتروز زانو یک بیماری شایع مفصلی است که در آن غضروف مفصل زانو بهتدریج دچار فرسایش و تخریب میشود و همین موضوع باعث ایجاد درد، التهاب و محدودیت حرکتی در فرد میگردد. آرتروز زانو معمولاً بهعنوان یک بیماری وابسته به افزایش سن شناخته میشود، اما واقعیت این است که عوامل مختلفی مانند اضافهوزن، سابقه آسیبدیدگی زانو، فعالیتهای سنگین و حتی زمینه ژنتیکی میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند. در این بیماری، سطح صاف و لغزنده غضروف که وظیفه کاهش اصطکاک بین استخوانهای مفصل زانو را بر عهده دارد، نازک و ناهموار میشود و در نتیجه حرکت مفصل با درد و خشکی همراه خواهد بود.
علائم آرتروز زانو اغلب بهصورت تدریجی ظاهر میشوند و ممکن است در ابتدا خفیف باشند، اما با گذشت زمان شدت بگیرند. درد زانو هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله یا نشستن طولانیمدت از نشانههای رایج این عارضه است. بسیاری از افراد مبتلا به آرتروز زانو از خشکی مفصل در ابتدای صبح یا پس از استراحت شکایت دارند و گاهی صدای تقتق یا احساس ساییدگی در زانو را تجربه میکنند. در مراحل پیشرفتهتر، التهاب، تورم خفیف و حتی تغییر شکل ظاهری مفصل نیز ممکن است دیده شود.
تشخیص آرتروز زانو معمولاً بر اساس معاینه بالینی و در صورت نیاز تصویربرداری مانند رادیوگرافی انجام میشود تا میزان تخریب مفصل مشخص شود. درمان آرتروز زانو بسته به شدت بیماری متفاوت است و میتواند شامل کاهش وزن، تقویت عضلات اطراف زانو، انجام حرکات اصلاحی، استفاده از داروهای ضدالتهاب و در موارد شدیدتر تزریق داخل مفصلی یا جراحی تعویض مفصل باشد. نکته مهم این است که تشخیص زودهنگام و شروع درمان مناسب میتواند روند پیشرفت آرتروز زانو را کند کرده و کیفیت زندگی فرد را به میزان قابل توجهی بهبود دهد
.
چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به آرتروز زانو هستند؟
افرادی که دچار آرتروز زانو میشوند معمولاً کسانی هستند که مفصل زانوی آنها در طول زمان تحت فشار زیاد، آسیب یا فرسایش قرار گرفته است. آرتروز زانو یا همان Osteoarthritis بیشتر در افراد بالای ۴۵ سال دیده میشود، زیرا با افزایش سن، غضروف مفصل بهتدریج نازکتر و ضعیفتر میشود. با این حال، فقط بالا رفتن سن عامل ایجاد آرتروز زانو نیست و بسیاری از افراد جوانتر نیز ممکن است به دلیل شرایط خاص به این بیماری مبتلا شوند.
افرادی که اضافه وزن دارند بیش از دیگران در معرض آرتروز زانو هستند، زیرا وزن بالا فشار مستقیمی بر مفصل زانو وارد میکند و روند تخریب غضروف را تسریع میکند. همچنین کسانی که سابقه آسیبدیدگی زانو مانند پارگی رباط، آسیب مینیسک یا ضربههای شدید ورزشی داشتهاند، احتمال بیشتری برای ابتلا به آرتروز زانو دارند. ورزشکاران حرفهای، کارگران مشاغل سنگین و افرادی که بهطور مداوم از پله بالا میروند یا مدت طولانی سرپا میایستند نیز جزو گروههای پرخطر محسوب میشوند.
افرادی که زمینه ژنتیکی دارند یا در خانواده آنها سابقه آرتروز زانو وجود دارد نیز ممکن است زودتر دچار علائم ساییدگی مفصل شوند. علاوه بر این، کسانی که دچار انحراف زانو مانند پای پرانتزی یا ضربدری هستند، به دلیل توزیع نامتعادل فشار روی مفصل، بیشتر در معرض ابتلا به آرتروز زانو قرار میگیرند. ضعف عضلات اطراف زانو نیز یکی دیگر از عواملی است که میتواند خطر ابتلا به آرتروز زانو را افزایش دهد، زیرا عضلات قوی نقش مهمی در حمایت و پایداری مفصل دارند.
انواع جراحی تعویض مفصل در درمان آرتروز زانو
جراحی تعویض آرتروز زانو زمانی انجام میشود که درد شدید، محدودیت حرکتی و تخریب مفصل ناشی از آرتروز زانو یا همان Osteoarthritis با درمانهای غیرجراحی مانند دارو، فیزیوتراپی و تزریق بهبود پیدا نکند. در این شرایط، پزشک با توجه به میزان آسیب مفصل، سن بیمار و سطح فعالیت او، نوع جراحی تعویض مفصل زانو را انتخاب میکند یکی از رایجترین روشها، تعویض کامل مفصل زانو است که در آن سطوح آسیبدیده استخوان ران، ساق و کشکک با قطعات مصنوعی فلزی و پلاستیکی جایگزین میشوند. این روش معمولاً برای افرادی مناسب است که تخریب مفصل گسترده دارند و درد مداوم آنها کیفیت زندگیشان را تحت تأثیر قرار داده است. تعویض کامل زانو میتواند درد را بهطور قابلتوجهی کاهش داده و دامنه حرکتی را بهبود دهد..
نوع دیگر، تعویض جزئی مفصل زانو است که در آن فقط بخش آسیبدیده مفصل جایگزین میشود. این روش زمانی کاربرد دارد که آرتروز زانو محدود به یک قسمت از مفصل باشد. مزیت تعویض جزئی زانو این است که برش جراحی کوچکتر بوده، دوران نقاهت کوتاهتر است و ساختارهای سالم مفصل حفظ میشوند در برخی موارد خاص، جراحی بازبینی یا تعویض مجدد مفصل زانو انجام میشود. این عمل زمانی ضروری است که مفصل مصنوعی قبلی دچار شلشدگی، عفونت یا فرسایش شده باشد. جراحی بازبینی پیچیدهتر از جراحی اولیه است و نیاز به مهارت بالای جراح دارد همچنین در سالهای اخیر، جراحی تعویض زانو با تکنیکهای کمتهاجمی و کمکگرفتن از فناوریهای جدید مانند راهنمای کامپیوتری یا رباتیک انجام میشود که میتواند دقت قرارگیری مفصل مصنوعی را افزایش دهد و روند بهبودی را تسریع کند. انتخاب نوع جراحی تعویض آرتروز زانو باید پس از بررسی دقیق شرایط بیمار و مشاوره با جراح ارتوپد انجام شود تا بهترین نتیجه درمانی حاصل شود.
روند جراحی آرتروز زانو و مراحل انجام تعویض مفصل
روند جراحی آرتروز زانو معمولاً زمانی آغاز میشود که فرد مبتلا به آرتروز زانو یا همان Osteoarthritis با درد شدید، محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی روبهرو باشد و درمانهای غیرجراحی مانند دارو، فیزیوتراپی و تزریق داخل مفصل پاسخ مناسبی نداده باشند. در این مرحله، پزشک متخصص ارتوپدی پس از بررسی عکسبرداری و آزمایشهای لازم، تصمیم به انجام جراحی تعویض مفصل زانو میگیرد تا درد مزمن و ساییدگی مفصل برطرف شود روند جراحی آرتروز زانو از مرحله ارزیابی قبل از عمل آغاز میشود. در این مرحله، وضعیت عمومی بیمار، سلامت قلب و ریه، میزان تخریب مفصل و دامنه حرکتی زانو بررسی میشود. سپس بیمار برای انجام عمل تعویض مفصل زانو تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی قرار میگیرد. در طول جراحی آرتروز زانو، جراح بخشهای آسیبدیده غضروف و استخوان را برداشته و سطوح مفصلی را برای قرارگیری پروتز آماده میکند. بعد از آن، قطعات مصنوعی فلزی و پلاستیکی که جایگزین مفصل فرسوده میشوند، با دقت در محل مناسب قرار داده میشوند تا حرکت مفصل زانو بدون درد و اصطکاک انجام شود..
کلینیک ویرا تهرانپارس مدت زمان جراحی آرتروز زانو معمولاً بین یک تا دو ساعت است، اما روند بهبودی پس از جراحی آرتروز زانو اهمیت بسیار بیشتری دارد. بیمار اغلب یک تا چند روز در بیمارستان بستری میشود و فیزیوتراپی از همان روزهای ابتدایی شروع میشود تا از خشکی مفصل جلوگیری شده و دامنه حرکتی زانو بهبود پیدا کند. رعایت تمرینات توانبخشی، کنترل وزن و تقویت عضلات اطراف زانو نقش مهمی در موفقیت جراحی آرتروز زانو دارند در نهایت، بیشتر بیماران پس از طی دوره نقاهت میتوانند فعالیتهای روزمره خود را بدون درد شدید انجام دهند. آگاهی از روند جراحی آرتروز زانو و همکاری دقیق با تیم درمانی باعث میشود نتیجه آرتروز زانو موفقتر بوده و ماندگاری پروتز افزایش یابد
لیست مراقبتهای بعد از جراحی آرتروز زانو
مصرف منظم داروهای تجویز شده برای کنترل درد و التهاب پس از جراحی آرتروز زانو
استفاده از کمپرس سرد برای کاهش تورم مفصل زانو در روزهای ابتدایی
بالا نگه داشتن پا هنگام استراحت برای جلوگیری از تجمع مایعات
شروع فیزیوتراپی زودهنگام طبق دستور پزشک پس از تعویض مفصل زانو
راه رفتن با واکر یا عصا تا زمان بهبود تعادل و قدرت عضلات
انجام منظم تمرینات تقویت عضلات چهارسر ران و اطراف مفصل زانو
خشک و تمیز نگه داشتن محل بخیه برای پیشگیری از عفونت
مراجعه منظم برای ویزیت و پیگیری روند بهبود در کلینیک ویرا تهرانپارس در تهرانپارس و شرق تهران
کنترل وزن برای کاهش فشار روی مفصل مصنوعی زانو
پرهیز از نشستن طولانیمدت روی زمین یا استفاده از توالت غیر فرنگی
اجتناب از فعالیتهای سنگین و حرکات ناگهانی در ماههای اول پس از جراحی آرتروز زانو
رعایت رژیم غذایی مناسب جهت تسریع روند ترمیم بافتها
نقش فیزیوتراپی بعد از جراحی آرتروز زانو درکلینیک ویرا تهرانپارس
فیزیوتراپی بعد از جراحی آرتروز زانو یکی از مهمترین مراحل درمان است که تأثیر مستقیم بر موفقیت عمل تعویض مفصل زانو و بازگشت بیمار به زندگی عادی دارد. بسیاری از بیماران ساکن تهرانپارس و شرق تهران که به دلیل آرتروز زانو تحت جراحی قرار میگیرند، تصور میکنند با پایان عمل جراحی روند درمان کامل شده است، در حالی که مرحله اصلی بازتوانی از همان روزهای ابتدایی پس از جراحی آغاز میشود. آرتروز زانو یا همان Osteoarthritis باعث تخریب غضروف و محدودیت شدید حرکتی میشود و پس از تعویض مفصل، فیزیوتراپی کمک میکند مفصل جدید عملکرد طبیعیتری پیدا کند.
در روزهای ابتدایی پس از جراحی آرتروز زانو، فیزیوتراپی با هدف کاهش درد، کنترل تورم و جلوگیری از خشکی مفصل آغاز میشود. حرکات ملایم و کنترلشده برای افزایش دامنه حرکتی زانو انجام میشود تا از ایجاد چسبندگی مفصلی جلوگیری شود. در کلینیکهای تخصصی تهرانپارس مانند کلینیک ویرا تهرانپارس، برنامه فیزیوتراپی پس از جراحی آرتروز زانو بهصورت کاملاً شخصیسازیشده و بر اساس سن، شرایط جسمانی و میزان تخریب مفصل طراحی میشود با گذشت چند هفته از جراحی تعویض مفصل زانو، تمرکز فیزیوتراپی بر تقویت عضلات چهارسر ران، همسترینگ و عضلات اطراف مفصل زانو قرار میگیرد. تقویت این عضلات باعث افزایش ثبات مفصل مصنوعی، بهبود تعادل و کاهش فشار روی پروتز میشود. در بیماران شرق تهران که بهدنبال بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره هستند، اجرای منظم تمرینات فیزیوتراپی بعد از آرتروز زانو نقش کلیدی در کوتاهتر شدن دوره نقاهت دارد.
مدت زمان بهبودی آرتروز زانو بعد از جراحی
|
مرحله زمانی |
وضعیت بیمار |
میزان درد و تورم |
توانایی حرکتی |
اقدامات ضروری |
|
هفته اول پس از جراحی |
شروع فاز حاد بهبودی |
درد و تورم قابل توجه ولی کنترلشده با دارو |
راه رفتن با واکر یا کمک فیزیوتراپیست |
کنترل درد، کمپرس سرد، شروع حرکات ملایم |
|
هفته ۲ تا ۳ |
کاهش تدریجی التهاب |
درد رو به کاهش |
افزایش دامنه حرکتی، راه رفتن با واکر یا عصا |
ادامه فیزیوتراپی، تمرینات تقویتی سبک |
|
هفته ۴ تا ۶ |
ورود به فاز بازیابی عملکرد |
تورم خفیف |
راه رفتن نیمهمستقل، بهبود خم و صاف شدن زانو |
تقویت عضلات ران، تمرین تعادل |
|
ماه ۲ تا ۳ |
بهبود عملکرد روزمره |
درد خفیف در فعالیت طولانی |
راه رفتن بدون وسیله کمکی در بیشتر بیماران |
تمرینات پیشرفتهتر و اصلاح الگوی راه رفتن |
|
ماه ۳ تا ۶ |
تثبیت مفصل مصنوعی |
حداقل درد |
بازگشت به فعالیتهای عادی سبک |
ادامه تمرینات قدرتی و کنترل وزن |
|
ماه ۶ تا ۱۲ |
تکمیل روند تطابق بدن با مفصل جدید |
معمولاً بدون درد |
فعالیت عادی روزمره با دامنه حرکتی مناسب |
پیگیری دورهای و حفظ آمادگی عضلانی |
عوارض احتمالی آرتروز زانو در تهرانپارس | بررسی تخصصی عوارض در بیماران شرق تهران کلینیک ویرا تهرانپارس
.
در مراحل ابتدایی آرتروز زانو، درد معمولاً هنگام انجام فعالیتهای خاصی که فشار بیشتری به مفصل وارد میکنند احساس میشود؛ فعالیتهایی مانند پرش، دویدن یا شرکت در برخی ورزشها میتوانند باعث بروز درد شوند. با پیشرفت بیماری، انجام کارهای سادهتری مانند بالا و پایین رفتن از پلهها نیز دشوار میشود و فرد هنگام حرکت احساس ناراحتی یا سفتی در زانو دارد. در برخی موارد، کلینیک ویرا تهرانپارس زانو ممکن است دچار حالت قفلشدگی شود و حرکت آن بهطور ناگهانی محدود گردد آرتروز زانو تنها به تخریب غضروف محدود نمیشود و میتواند سایر بخشهای مفصل مانند منیسکها و لیگامنتها (رباطها) را نیز تحت تأثیر قرار دهد. با پیشرفت بیشتر بیماری، شدت تخریب افزایش یافته و تحرک فرد بهطور قابل توجهی کاهش پیدا میکند. استئوآرتریت در واقع مرحله پیشرفته و شدید آرتروز زانو محسوب میشود که میتواند به عنوان یکی از جدیترین مشکلات مفصل زانو شناخته شود و زندگی روزمره فرد را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد.
همچنین به دلیل کاهش تحرک، عضلات اطراف زانو ضعیف میشوند و این ضعف میتواند تعادل فرد را کاهش دهد و احتمال زمین خوردن را بالا ببرد. کلینیک ویرا تهرانپارس برخی بیماران نیز به دلیل تغییر در نحوه راه رفتن، دچار درد در کمر یا لگن میشوند اگر آرتروز زانو بهموقع کنترل نشود، ممکن است در نهایت نیاز به جراحی تعویض مفصل ایجاد شود. به همین دلیل مراجعه زودهنگام به مراکز درمانی در تهرانپارس و شرق تهران مانند کلینیک ویرا تهرانپارس و شروع درمانهای مناسب میتواند از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جدی جلوگیری کند و به حفظ کیفیت زندگی کمک نماید.
.
تمرینات مناسب برای آرتروز زانو
انجام تمرینات مناسب برای آرتروز زانو یکی از مؤثرترین روشها برای کاهش درد، افزایش انعطافپذیری و جلوگیری از پیشرفت بیماری است. آرتروز زانو یا همان Osteoarthritis باعث ساییدگی مفصل و ضعف عضلات اطراف زانو میشود و اگر تحرک کاهش پیدا کند، درد و خشکی مفصل بیشتر خواهد شد. بسیاری از بیماران در کلینیک ویرا تهرانپارس با انجام منظم تمرینات ساده و اصولی توانستهاند درد آرتروز زانو را کنترل کنند و نیاز به درمانهای سنگینتر را به تعویق بیندازند یکی از سادهترین تمرینات برای آرتروز زانو، حرکت صاف کردن زانو در حالت نشسته است. فرد روی صندلی مینشیند، سپس بهآرامی یک پا را صاف کرده و چند ثانیه نگه میدارد و دوباره پایین میآورد. این تمرین باعث تقویت عضلات جلوی ران میشود که نقش مهمی در حمایت از مفصل زانو دارند تمرین دیگر، بالا آوردن پا در حالت خوابیده است. در این حرکت فرد به پشت دراز میکشد، یک پا را خم کرده و پای دیگر را صاف بالا میآورد. کلینیک ویرا تهرانپارس این تمرین نیز به تقویت عضلات ران کمک میکند و فشار روی مفصل زانو را کاهش میدهد
کلینیک ویرا تهرانپارس حرکت کششی پشت ران نیز برای کاهش خشکی مفصل مفید است. فرد در حالت نشسته یا خوابیده، بهآرامی عضلات پشت ران را میکشد تا انعطافپذیری افزایش یابد. انجام تمرینات کششی منظم در بیماران مبتلا به آرتروز زانو باعث کاهش سفتی صبحگاهی میشود پیادهروی آرام و منظم روی سطح صاف نیز یکی از بهترین ورزشها برای آرتروز زانو است. بیماران ساکن شرق تهران میتوانند با مشورت پزشک یا فیزیوتراپیست، روزانه زمان مشخصی را به پیادهروی اختصاص دهند. همچنین دوچرخه ثابت با مقاومت کم میتواند دامنه حرکتی زانو را بهبود دهد بدون اینکه فشار زیادی به مفصل وارد کند..
نکته مهم این است که تمرینات آرتروز زانو باید بدون درد شدید انجام شوند. اگر هنگام انجام حرکات ورزشی درد زیاد ایجاد شد، باید تمرین متوقف شود. در مراکز درمانی تهرانپارس مانند کلینیک ویرا تهرانپارس، برنامه تمرینی متناسب با شرایط هر بیمار طراحی میشود تا روند بهبود سریعتر و ایمنتر انجام شود در نهایت، انجام منظم تمرینات تقویتی و کششی میتواند به کاهش درد، بهبود حرکت و جلوگیری از پیشرفت آرتروز زانو کمک کند و کیفیت زندگی بیماران را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
.
سوالات پرتکرار ارتروز زانو
آرتروز زانو چگونه تشخیص داده میشود؟
معمولاً با معاینه پزشک، بررسی علائم بیمار و در صورت نیاز عکسبرداری ساده (رادیولوژی) تشخیص داده میشود.
آیا درد آرتروز زانو دائمی است؟
در مراحل اولیه ممکن است فقط هنگام فعالیت درد ایجاد شود، اما با پیشرفت بیماری میتواند دائمی و حتی در زمان استراحت هم احساس شود.
آیا آرتروز زانو باعث قفل شدن زانو میشود؟
بله، در برخی موارد به دلیل تخریب مفصل یا درگیری منیسک، زانو ممکن است بهطور موقت قفل شود.
تفاوت آرتروز زانو با روماتیسم چیست؟
آرتروز زانو بیشتر به دلیل ساییدگی مفصل ایجاد میشود، اما روماتیسم یک بیماری التهابی و خودایمنی است که میتواند چندین مفصل را همزمان درگیر کند.
آیا ورزش برای آرتروز زانو مفید است؟
بله، ورزشهای سبک و تقویتی باعث تقویت عضلات اطراف زانو و کاهش فشار روی مفصل میشوند.
آیا تزریق داخل زانو برای آرتروز مؤثر است؟
در برخی بیماران تزریق میتواند به کاهش درد و التهاب کمک کند، اما اثر آن معمولاً موقتی است.
چه زمانی جراحی تعویض مفصل زانو لازم میشود؟
زمانی که درد شدید باشد و درمانهای غیرجراحی مانند دارو و فیزیوتراپی مؤثر نباشند.
آیا اضافه وزن باعث تشدید آرتروز زانو میشود؟
بله، وزن بالا فشار بیشتری به مفصل وارد میکند و روند تخریب غضروف را سریعتر میکند.
آیا آرتروز زانو ارثی است؟
زمینه ژنتیکی میتواند در افزایش احتمال ابتلا نقش داشته باشد، اما تنها عامل ایجاد بیماری نیست.
آیا میتوان از پیشرفت آرتروز زانو جلوگیری کرد؟
با کنترل وزن، انجام ورزش مناسب، تقویت عضلات و مراجعه بهموقع به پزشک میتوان روند پیشرفت بیماری را کندتر کرد.
برای اطلاعات کامل درباره نشانهها و درمان کلیک کنید.
آرتروز زانو
تعویض مفصل زانو
زانو پرانتزی
زانو درد هنگام بالا و پایین رفتن از پله
زانو درد هنگام نشستن روی زمین
قفل شدن زانو هنگام راه رفتن
ورم زانو
پارگی رباط زانو
کشیدگی رباط زانو
پارگی مینیسک زانو