فیزیوتراپی کف لگن و درمان یبوست
همانطور که میدانیم یبوست به حالتی گفته میشود که در آن حرکات روده به طور غیر طبیعی کاهش یافته و دفع مدفوع سخت و نادر میشود. این حالت میتواند باعث ناراحتی و مشکلات مختلفی در سیستم گوارشی شود. یبوست معمولاً به صورت کاهش دفعات دفع مدفوع، سختی در دفع، یا احساس ناتوانی در خالی کردن کامل رودهها تعریف میشود. بهتر است بدانیم این عارضه مانند هر بیماری دیگری با خود علائمی را به همراه دارد. این علائم شامل:
- دفعات کم دفع مدفوع: کمتر از سه بار در هفته
- مدفوع سخت و خشک: که عبور آن مشکل و دردناک است
- احساس ناتوانی در خالی کردن رودهها: حتی پس از دفع
- نفخ و درد شکم: احساس پری و ناراحتی در شکم
- نیاز به فشار زیاد برای دفع: که میتواند باعث ایجاد هموروئید شود
مواردی که ذکر شد از علائم این عارضه آزاردهنده به شمار میرود. اما علت بروز آن برای همه ما سوال برانگیز است. بهتر است بدانیم کمبود فیبر و مصرف کم مایعات میتواند باعث یبوست شود. همچنین سبک زندگی کمتحرک میتواند حرکات روده را کاهش داده و در نهایت زمینه ساز بروز یبوست شود.
بیشتر بخوانید:
اما موضوع به همینجا ختم نمیشود. بهتر است توجه داشته باشیم برخی داروها مانند مسکنهای قوی، ضد افسردگیها و داروهای ضد اسید معده میتوانند به یبوست منجر شوند. موارد دیگری مانند سفر، تغییر در رژیم غذایی یا تغییر در برنامه روزانه، همچنین عوامل روانشناختی نیز میتوانند در بروز این عارضه تاثیرگذار باشند. بهتر است توجه داشته باشیم یکی از دلایل مهم یبوست اختلال در عملکرد عضلات کف لگن است که میتواند به یبوست منجر شود. در نتیجه فیزیوتراپی کف لگن میتواند به بهبود عملکرد روده و کاهش یبوست کمک کند. همانطور که پیشتر بیان کردیم عضلات کف لگن نقش مهمی در کنترل حرکات روده دارند و ضعف یا عدم هماهنگی این عضلات میتواند به یبوست منجر شود. فیزیوتراپیستها از روشها و تمرینهای مختلفی برای تقویت و بهبود عملکرد این عضلات استفاده میکنند.
علتهای اصلی بروز مشکل یبوست
قبل از اینکه به سراغ بررسی چگونگی درمان یبوست با فیزیوتراپی کف لگن برویم، بهتر است صحبت کوتاهی در خصوص علتهای اصلی بروز این مشکل داشته باشیم، به صورت کلی یبوست به معنای کاهش تعداد حرکات روده و سختی در دفع مدفوع است. این مشکل میتواند به دلایل مختلفی به وجود آید که شامل موارد زیر میشود:
- استرس و اضطراب: تأثیر منفی بر عملکرد روده
- رژیم غذایی نامناسب: مصرف کم فیبر و مایعات
- سبک زندگی کمتحرک: عدم فعالیت بدنی منظم
- اختلالات عملکردی: مشکلات در هماهنگی عضلات کف لگن و روده
این عوامل میتوانند باعث بروز مشکلات مزمن و عوارضی نظیر بواسیر، شقاق مقعدی و حتی انسداد روده شوند.
شایع ترین اختلالات دفع مدفوع
سندروم نزول لگن یا افتادگی کف لگن:
این اختلال به دلیل ضعف شدید و افتادگی عضلات کف لگن در اثر زور زدن های مکرر حین دفع و عدم هماهنگی عضلات ایجاد می شود.
رکتوسل:
این اختلال به معنای بیرون زدگی رکتوم از واژن است و می تواند علت های مختلفی داشته باشد.در ادامه چند مورد از دلایل رکتوسل را برای شما نام می بریم:
- بارداری ها و زایمان های مکرر حتی اگر زایمان طبیعی نباشد به علت پروسه ی بارداری
- تغییرات ساختاری در بدن مادر میتواند باعث افتادگی رحم و بیرون زدگی واژن شود .
- زور زدن های مکرر به علت یبوست
- اختلالات هورمونی در سنین بالا در خانم ها می تواند باعث گشاد شدن رکتوم و بیرون زدگی آن شود.
این اختلال را در درجات اولیه می توان با فیزیوتراپی کف لگن حل کرد و نیازی به عمل جراحی ندارد.
سیتوسل
به این اختلال افتادگی مثانه نیز می گویند.این اختلال زمانی رخ می دهد که لیگامان بالا نگه دارنده ی مثانه و عضلات کف لگن ضعیف شده یا تحت کشش قرار بگیرند و این موضوع باعث پایین آمدن مثانه و وارد شدن فشار به رحم شود.این اختلال را هم می توان با رکتوسل در درجات اولیه با فیزیوتراپی کف لگن برطرف کرد و اصلا نیازی به عمل جراحی ندارد.
اینتروسل
در این اختلال روده باریک پشت واژن گیر می کند و از داخل واژن می توان آن را لمس کرد.
سندروم بیرون زدگی کامل رکتوم
در این اختلال چین های روده ازمقعد کاملا بیرون می زند.معمولا در این اختلال نیازی به عمل جراحی نیست و بعد از عمل به یک د.ذه فیزیوتراپی تخصصی جهت تکمیل درمان نیاز است.
پارادوکس(افزایش تون انقباض عضلات مقعد)
در این سندروم عضلات اسفنکتر مقعد در حالت عادی دچار اسپاسم و تون غیر طبیعی زیاد هستند بنابراین هنگامی که بیمار می خواهد دفع داشته باشد و زور میزند این عضلات باید ریلکس شوند تا عمل دفع صورت گیرد. اما در افراد مبتلا به اختلال پارادوکس حین دفع و زور زدن عضله منقبض تر و سفت تر می شود و مانع از انجام عمل دفع می شود.
تنها راهکار درمان این بیماری فیزیوتراپی عضلات کف لگن میباشد که باعث هماهنگی عضلات کف لگن می شود.در موارد زیادی افراد برای نتیجه گرفتن سریع عمل جراحی را برای باز کردن اسفنکتر مقعد انجام می دهند که کاری کاملا اشتباه است زیرا در بسیاری موارد باعث بروز درد و التهاب بیشتر و حتی بروز بی اختیاری مدفوع می شود.
دیس سینرژی
در این اختلالات عضلات مقعد انقباضات نامناسب و ناهماهنگ دارند و با یکدیگر هماهنگ نیستند.در این اختلال عضلات هنگام دفع عملکرد صحیحی ندارند.فیزیوتراپی عضلات و اعصاب را هماهنگ می کند و مؤثرترین راهکار برای درمان این ناهماهنگی است.
درمان یبوست با فیزیوتراپی کف لگن
فیزیوتراپی کف لگن یک روش درمانی موثر برای یبوست است که بر روی رفع اختلالات اساسی در عضلات کف لگن و ساختارهای مرتبط تمرکز دارد. این شامل ترکیبی از تکنیک های درمانی، ورزش ها و اصلاح شیوه زندگی برای بهبود عملکرد روده و تسکین علائم یبوست است.
درمان یبوست با فیزیوتراپی کف لگن معمولاً با ارزیابی کامل توسط فیزیوتراپیست متخصص شروع می شود. ارزیابی شامل جمع آوری اطلاعات دقیق در مورد سابقه پزشکی بیمار، علائم فعلی، عادات غذایی و عوامل سبک زندگی است. فیزیوتراپیست همچنین ممکن است معاینه فیزیکی انجام دهد که ممکن است شامل معاینه خارجی ناحیه لگن و معاینه داخلی برای ارزیابی تون، قدرت و هماهنگی عضلات کف لگن باشد.
آموزش نقش حیاتی در درمان یبوست دارد. فیزیوتراپیست اطلاعاتی در مورد عادات روده سالم، اصلاح رژیم غذایی و تغییرات سبک زندگی در اختیار بیمار قرار می دهد که می تواند بر عملکرد روده تأثیر مثبت بگذارد. این ممکن است شامل توصیه هایی برای مصرف مایعات کافی، رژیم غذایی غنی از فیبر، فعالیت بدنی منظم و ایجاد یک روال توالت مداوم باشد.
درمان یبوست با فیزیوتراپی کف لگن
یکی از اجزای اصلی فیزیوتراپی کف لگن برای یبوست، تمرین عضلات کف لگن است. فیزیوتراپیست بیمار را از طریق تمرینات خاص با هدف بهبود قدرت، هماهنگی و آرامش عضلات کف لگن راهنمایی می کند. این تمرینات ممکن است شامل هر دو تکنیک انقباض و آرام سازی، مانند تمرینات کگل، برای بازگرداندن عملکرد مناسب عضلات باشد. درمانگر دستورالعمل ها و بازخوردهای شخصی را برای اطمینان از اجرای صحیح تمرین ها ارائه می دهد.
بیوفیدبک برای درمان یبوست
بیوفیدبک ابزار ارزشمندی است که در فیزیوتراپی کف لگن برای افزایش آگاهی و کنترل فعالیت عضلات کف لگن استفاده می شود. این شامل استفاده از حسگرها یا کاوشگرها برای ارائه بازخورد دیداری یا شنیداری در مورد فعالیت عضلانی است. در زمینه درمان یبوست، بیوفیدبک می تواند به بیمار کمک کند تا توانایی خود را برای شل کردن یا انقباض عضلات کف لگن در زمان های مناسب در حین اجابت مزاج تشخیص دهد و بهبود بخشد. این تکنیک بازآموزی و هماهنگی ماهیچه ها را تقویت می کند و در نهایت عملکرد روده را بهبود می بخشد.
تکنیک های درمان دستی فیزیوتراپی در درمان یبوست
فیزیوتراپیست های کف لگن ممکن است از تکنیک های مختلف درمان دستی برای رفع عدم تعادل عضلانی و محدودیت های بافتی در ناحیه لگن استفاده کنند. این تکنیک ها می تواند شامل رهاسازی میوفاشیال، تحرک بافت نرم، درمان نقطه ماشه ای و تمرینات کششی باشد. درمان دستی با هدف تسکین تنش عضلانی، کاهش درد، و بازگرداندن عملکرد بهینه ماهیچه ها و در نهایت کمک به درمان یبوست است.
بازآموزی روده
بازآموزی روده یکی از اجزای کلیدی فیزیوتراپی کف لگن برای یبوست است. این شامل ایجاد یک روال روده منظم و قابل پیش بینی برای ترویج تخلیه بهتر روده است. فیزیوتراپیست با بیمار کار خواهد کرد تا یک برنامه بازآموزی روده فردی بر اساس نیازهای خاص او ایجاد کند. این ممکن است شامل زمانهای برنامهریزی شده توالت، تکنیکهای تمدد اعصاب و استراتژیهایی برای غلبه بر میل به فشار آوردن در حین حرکات روده باشد. به تدریج، بیمار یاد می گیرد که عضلات کف لگن خود را هماهنگ کند و عادات روده سالم تری ایجاد کند.
توصیه های غذایی و مایعات
فیزیوتراپیست ممکن است توصیه های غذایی برای حمایت از منظم بودن روده و کاهش علائم یبوست ارائه دهد. آنها ممکن است افزایش مصرف فیبر را از طریق میوه ها، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات و همچنین اطمینان از مصرف مایعات کافی پیشنهاد کنند. فیزیوتراپیست به بیمار در مورد اهمیت حفظ یک رژیم غذایی متعادل و مغذی برای عملکرد مطلوب روده آموزش می دهد.
اصلاح رفتار و سبک زندگی
علاوه بر تغییرات رژیم غذایی، فیزیوتراپیست ممکن است تغییرات رفتاری و سبک زندگی خاصی را برای کمک به درمان یبوست پیشنهاد دهد. این ممکن است شامل تکنیک هایی مانند حفظ وضعیت مناسب در حین حرکات روده، اجتناب از نشستن یا زور زدن طولانی مدت، و گنجاندن فعالیت بدنی منظم در برنامه روزانه باشد. این تغییرات می تواند به جلوگیری از فشار بیش از حد بر کف لگن کمک کند و عملکرد سالم روده را ارتقا دهد.
نظارت بر پیشرفت و پیگیری درمان یبوست با فیزیوتراپی کف لگن
در طول فرآیند درمان، فیزیوتراپیست به طور منظم پیشرفت بیمار را زیر نظر خواهد داشت و هر گونه تنظیمات لازم را در برنامه درمانی انجام می دهد. این ممکن است شامل ارزیابی مجدد عملکرد ماهیچه ها، بررسی عادات غذایی، و اصلاح تمرینات یا تکنیک ها در صورت لزوم باشد. قرار ملاقات های بعدی به فیزیوتراپیست اجازه می دهد تا حمایت و راهنمایی مستمر ارائه دهد و اطمینان حاصل شود که بیمار به بهبود خود ادامه می دهد.
درمان یبوست با بیوفیدبک چگونه است؟
اولین قدم در درمان یبوست با بیوفیدبک، ارزیابی جامع توسط متخصص فیزیوتراپی کف لگن است. در طول ارزیابی، تاریخچه پزشکی، علائم و عادات فعلی روده فرد بررسی خواهد شد. متخصص فیزیوتراپی کف لگن همچنین ممکن است یک معاینه فیزیکی برای ارزیابی تون عضلانی، قدرت و هماهنگی فرد انجام دهد.
در برخی موارد، آزمایشهای اضافی ممکن است برای رد کردن شرایط پزشکی زمینهای که ممکن است در ایجاد یبوست نقش داشته باشند، مانند انسداد، اختلال عصبی یا عدم تعادل هورمونی توصیه شود. این آزمایش ها ممکن است شامل آزمایش خون، مطالعات تصویربرداری یا آزمایش های تخصصی عملکرد روده باشد.
بر اساس نتایج ارزیابی، فیزیوتراپیست کف لگن، یک برنامه درمانی شخصیسازی شده را ایجاد میکند که متناسب با نیازها و اهداف خاص فرد است. این طرح ممکن است شامل ترکیبی از درمان بیوفیدبک، اصلاح رژیم غذایی و سبک زندگی، داروها و سایر مداخلات در صورت نیاز باشد.
جلسات درمانی
در طول جلسات درمان یبوست با فیزیوتراپی، فرد با یک درمانگر بیوفیدبک کار می کند تا تکنیک هایی را برای بهبود عملکرد و هماهنگی عضلات کف لگن بیاموزد و تمرین کند.
یکی از روش های رایج مورد استفاده در درمان بیوفیدبک برای یبوست، الکترومیوگرافی (EMG) بیوفیدبک است که شامل قرار دادن الکترود روی پوست در نزدیکی عضلات کف لگن برای اندازهگیری و نمایش فعالیت عضلانی روی صفحه کامپیوتر است. سپس فرد می تواند یک نمایش بصری از انقباضات عضلانی خود را ببیند و یاد بگیرد که چگونه عملکرد عضلانی خود را کنترل و بهینه کند.
از طریق تمرین هدایت شده و بازخورد درمانگر بیوفیدبک، فرد می تواند یاد بگیرد که عضلات کف لگن خود را آرام و تقویت کند، و همچنین انقباضات عضلانی خود را برای تسهیل حرکات روده موثرتر و کارآمدتر هماهنگ کند. درمانگر همچنین ممکن است در مورد تکنیکهای تنفس، وضعیت بدن و سایر استراتژیها برای حمایت از عملکرد مطلوب روده راهنمایی ارائه دهد.
علاوه بر بیوفیدبک EMG، سایر روش های بیوفیدبک ممکن است در درمان یبوست استفاده شود، مانند بیوفیدبک دما یا بیوفیدبک فشار. این تکنیک ها شامل استفاده از حسگرها برای اندازه گیری و ارائه بازخورد دما یا فشار در رکتوم یا شکم است که به افراد کمک می کند تا آگاهی و کنترل عملکرد روده خود را بهبود بخشند.
پس از اتمام جلسات آموزشی اولیه، افرادی که تحت درمان بیوفیدبک برای یبوست قرار میگیرند، تشویق میشوند تا به تمرین مهارتهای خود در خانه ادامه دهند و آنها را در برنامه روزانه خود بگنجانند. درمانگر بیوفیدبک ممکن است دستورالعملهایی را برای تمرینات خانگی، تکنیکهای تمدد اعصاب و سایر استراتژیها برای حمایت از پیشرفت مداوم ارائه دهد.
فواید درمان یبوست با بیوفیدبک
غیر تهاجمی: درمان بیوفیدبک یک گزینه درمانی ایمن و غیر تهاجمی است که شامل دارو یا جراحی نمی شود. می توان از آن به تنهایی یا در ترکیب با سایر مداخلات برای مدیریت موثر یبوست و بهبود عملکرد روده استفاده کرد.
فردی: درمان بیوفیدبک با توجه به نیازها و اهداف خاص فرد، با در نظر گرفتن سابقه پزشکی، علائم و عوامل سبک زندگی آنها تنظیم می شود. برنامه درمانی را می توان برای رفع چالش ها و موانع منحصر به فرد برای عملکرد مطلوب روده سفارشی کرد.
توانمندسازی: درمان بیوفیدبک به افراد این امکان را می دهد که نقش فعالی در مدیریت یبوست خود و بهبود کیفیت زندگی خود داشته باشند. با یادگیری و تمرین تکنیک های کنترل عضلات کف لگن، افراد می توانند مهارت ها و اعتماد به نفس لازم برای حفظ عادات روده سالم را توسعه دهند.
مبتنی بر شواهد: درمان بیوفیدبک به خوبی مورد مطالعه قرار گرفته و نشان داده شده است که در بهبود عملکرد روده، کاهش علائم و افزایش کیفیت زندگی موثر است. تحقیقات تأثیر مثبت بیوفیدبک را بر عملکرد و هماهنگی عضلات کف لگن در افراد مبتلا به یبوست نشان داده است.
طولانی مدت: درمان بیوفیدبک می تواند مزایای طولانی مدتی برای افراد مبتلا به یبوست مزمن داشته باشد و به آنها کمک کند تا عادات و استراتژی های پایداری برای مدیریت علائم خود در طولانی مدت ایجاد کنند. افراد با گنجاندن تکنیکهای بیوفیدبک در برنامه روزانه خود میتوانند پیشرفتهای بهدستآمده در طول درمان را حفظ کرده و بر اساس آن پیشرفت کنند.
آموزش تمرینات خانگی و اهمیت استمرار در درمان یبوست با فیزیوتراپی کف لگن
تمرینات خانگی یکی از بخشهای اصلی درمان یبوست با استفاده از فیزیوتراپی کف لگن است. این تمرینات به بیمار کمک میکند تا خارج از جلسات درمانی در منزل نیز بتواند عضلات کف لگن خود را تقویت کرده و هماهنگی عضلانی را بهبود بخشد. استمرار در انجام این تمرینات نقش مهمی در دستیابی به نتایج مطلوب درمانی دارد. در ادامه، به معرفی برخی تمرینات موثر و اهمیت پایبندی به آنها پرداختهایم:
- تمرین کگل (Kegel):
تمرینات کگل یکی از مهمترین تمرینات برای تقویت عضلات کف لگن است. برای انجام این تمرین، باید عضلات کف لگن خود را به گونهای منقبض کنید که گویی میخواهید جلوی جریان ادرار را بگیرید. این انقباض را به مدت ۵ تا ۱۰ ثانیه نگه دارید و سپس عضلات را رها کنید. این تمرین را در ۳ ست و هر ست ۱۰ بار انجام دهید. استمرار در اجرای روزانه این تمرین به مرور زمان تأثیر قابل توجهی در رفع یبوست خواهد داشت. - تمرینات تنفسی عمیق:
تنفس دیافراگمی عمیق میتواند به آرامش عضلات و کاهش اسپاسم کمک کند. برای این تمرین، در یک وضعیت راحت بنشینید یا دراز بکشید. نفس عمیق بکشید و هنگام دم، شکم خود را به سمت بیرون هدایت کنید. سپس به آرامی بازدم کنید. این تمرین را چندین بار در روز انجام دهید تا عضلات کف لگن آرام و هماهنگ شوند. - حالت چمباتمه (Squat):
حالت چمباتمه یا نشستن در وضعیت ۹۰ درجه، به بهبود حالت دفع کمک میکند. برای این تمرین، میتوانید از یک چهارپایه زیر پای خود هنگام استفاده از توالت استفاده کنید تا زاویه بین ران و لگن کاهش یابد و دفع آسانتر شود. - تمرین پل (Bridge):
برای تقویت عضلات لگن و شکم، روی زمین به پشت دراز بکشید و زانوها را خم کنید. باسن خود را از زمین بلند کرده و به مدت چند ثانیه نگه دارید، سپس به آرامی به حالت اولیه بازگردید. این تمرین را روزانه ۱۰ تا ۱۵ بار انجام دهید. - استفاده از توپ تمرینی:
نشستن روی یک توپ بزرگ ورزشی و انجام حرکات چرخشی یا جلو و عقب میتواند به تقویت عضلات کف لگن و بهبود عملکرد آنها کمک کند.
در فیزیوتراپی ویرا در تهرانپارس، با استفاده از تمرینات تقویتی و روشهای نوین، به درمان یبوست مزمن پرداخته میشود. تیم متخصص فیزیوتراپی ویرا با ارزیابی دقیق عضلات کف لگن، برنامه درمانی شخصیسازیشدهای برای هر بیمار طراحی میکند که به بهبود عملکرد روده و کاهش علائم یبوست کمک میکند.